Jeden z najważniejszych wynalazków w historii: papier
niedziela, 28 marzec 2010
ImageJeden z najważniejszych wynalazków w historii ludzkości – papier ma już ponad 1900 lat. Mało jest znane nazwisko człowieka, dzięki któremu mógł dokonać się skok cywilizacyjny świata. Cai Lun, gdyż o nim mowa,  był urzędnikiem na dworze cesarza He za panowania Wschodniej Dynastii Han na początku naszej ery.
 
Z punktu widzenia wagi tego odkrycia, dziwić może fakt, że osoba tego chińskiego urzędnika bardzo często pomijana jest w podręcznikach do historii, a nawet w wielu encyklopediach. Przyczyną takiego stanu rzeczy być może jest to, że Cai Lun niekiedy traktowany jest jako postać apokryficzna. Dokładne badania  nad chińskim źródłami wykazały jednak z całą pewnością, że Cai Lun był rzeczywiście urzędnikiem na chińskim dworze cesarskim. Jednak o samym jego życiu nie ma zbyt wielu informacji. Ze źródeł wynika, m. in. że był eunuchem.

Jego status społeczny i materialny zmienił się wraz z wynalezionym przez niego papierem. Miało to miejsce w 105 r. n. e. Wyprodukowany z kory drzewnej, resztek konopi, szmat, bambusa oraz starych sieci rybackich materiał do zapisywania uszczęśliwił Cesarza tak bardzo, że awansował Lun na arystokratę. Wiązało się to również z dużym bogactwem. Niestety Lun nie zdawał sobie sprawy co pociąga za sobą przejście do wyższych sfer i obecność na dworze cesarza. Dał się wciągnąć w intrygi pałacowe, co w końcu doprowadziło do jego upadku. Zapisy chińskie podają, że popadłszy w niełaskę, Cai Lun wziął kąpiel, ubrał się w najlepsze szaty i wypił truciznę.

W Chinach przed Cai Lunem większość książek była wykonana z bambusa. Jako materiał do zapisywania wykorzystywano również jedwab. Jednak oba materiały były albo niewygodne w użyciu albo niesłychanie drogie, jak w przypadku jedwabiu.

W tym czasie w Europie posługiwano się pergaminem, który wyparł papirus wykorzystywany przez starożytnych Greków, Egipcjan i Rzymian. Była jeszcze Welina wyrabiana ze specjalnie wyprawionej skóry baraniej lub cielęcej. Zarówno pergamin, jak i papirus były nie tylko trudno dostępne, ale również bardzo kosztowne.

Papier był „zabezpieczony” przez długi czas na dworze Cesarskim, a za zdradzenie sekretu jego produkcji groziły surowe kary. Z czasem jednak papier rozpowszechniał się w w innych częściach Azji. Bardzo ważnym wydarzeniem, mającym ogromne znaczenie dla dalszej „ekspansji” papieru na świat był rok 751.  Nad rzeką Tałas na terenie dzisiejszego Kazachstanu doszło do bitwy między Chińczykami i prowadzącymi ekspansywną politykę podbojów Arabami. Do niewoli dostali się chińscy papiernicy i zdradzili sekret produkcji papieru, który zaczęto tworzyć w  Samarkandzie i Bagdadzie. Sztuka wyrobu papieru rozprzestrzeniała się stopniowo w całym świecie arabskim, a w XII w. od Arabów nauczyli się jej Europejczycy. Stosowanie papieru upowszechniało się; po wynalezieniu druku przez Gutenberga papier zastąpił pergamin i stał się na Zachodzie podstawowym materiałem, na którym utrwalano teksty.

Mamy więc jeden z wielu przykładów jak może wędrować wynalazek po świecie za przyczyną różnych wojen i konfliktów. Czasami nawet jedna bitwa może zadecydować o losie danego narodu.

Gdy papier dotarł już do Europy, swój dalszy rozwój zawdzięcza głównie Kościołowi, który obok Uniwersytetów był głównym ośrodkiem nauki. Wszystko zmieniło się wraz z wynalezieniem prasy drukarskiej przez Jana Gutenberga w 1450 r. Kolejne stulecia to okres dynamicznego rozpowszechniania się papieru i druku.

W tym miejscu można zadać bardzo ważne pytanie: czyj wynalazek był ważniejszy- Cai Luna czy Gutenberga? Prasa drukarska nie byłaby nawet w przybliżeniu tak ważnym wynalazkiem, gdyby brakowało taniego i powszechnie dostępnego materiału, na którym można by było drukować. Ponadto, papier jest nie tylko materiałem do pisania, znajduje on znacznie szersze zastosowanie; obecnie dużą część produkowanego papieru zużywamy do innych celów niż druk.

Jest też inna kwestia. Przed drugim wiekiem naszej ery, czyli przed wynalezieniem przez Cai Lun papieru,  cywilizacja chińska znajdowała się wciąż na niższym poziomie niż cywilizacja zachodnia. Jednak w ciągu następnego tysiąclecia Chiny zdecydowanie wyprzedziły w rozwoju Europę, wiele też wskazuje, że przez siedem czy osiem wieków cywilizacja chińska przodowała w świecie. Dopiero w XV w. można  powiedzieć, że Europa Zachodnia wychodzić zaczęła na lidera światowego rozwoju. Niewątpliwie taki stan rzeczy jest ogromną zasługą wynalazku Jana Gutenberga.  

Aut: Kris



Działy serwisu